İşe iade davası: Şartlar, süreler ve arabuluculuk

İş güvencesi kapsamındaki bir işçinin sözleşmesi geçerli bir sebep gösterilmeden feshedilmişse, işçi işe iadesini talep edebilir. Ancak bu yolun sıkı şartları ve kısa süreleri vardır; bu nedenle fesih bildirimini aldıktan sonra zaman kaybetmemek önemlidir.

İş güvencesinden kimler yararlanır?

İş Kanunu’nun 18. maddesine göre işe iade istenebilmesi için:

• İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması,
• İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması,
• Belirsiz süreli bir iş sözleşmesiyle çalışılması,
• İşçinin, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili ve yardımcısı ya da işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili olmaması gerekir.

Geçerli sebep ne demektir?

İşveren; işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Fesih yazılı yapılmalı ve sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmelidir (İş Kanunu m. 19). Davranış veya verimle ilgili fesihlerde, kural olarak işçinin savunmasının alınması gerekir. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir.

Süreler: Bir ay ve iki hafta

1. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculuk, işe iade davası için dava şartıdır.
2. Arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmazlıkla sonuçlanması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Tarsus’ta bu davalar Tarsus İş Mahkemesi’nde görülür.

Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılması işe iade hakkını ortadan kaldırır.

Dava kazanılırsa ne olur?

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurarak işe başlamak istediğini bildirmelidir. İşveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa:

• İşçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ödenir,
• Ayrıca işçinin çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir.

İşçi süresi içinde başvurmazsa fesih geçerli hâle gelir ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur.

Arabuluculukta anlaşma

Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar, işe iade yerine bir miktar tazminat ödenmesi gibi çözümlerde anlaşabilir. Anlaşma tutanağı ilam niteliğindedir. Tutanağı imzalamadan önce kıdem, ihbar ve diğer alacaklarla birlikte değerlendirmek önemlidir; çünkü anlaşılan konular için sonradan dava açılamaz.

Fesih sonrası diğer alacaklar için kıdem tazminatı yazımıza, iş hukukundaki diğer konular için iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.